Verslaving herkennen. Ben ik verslaafd?

Verslaving, wat zijn de symptomen? Je kunt verslaafd raken aan veel dingen. Je kunt lichamelijk en geestelijk verslaafd raken. De geestelijke verslaving is vaak vele malen hardnekkiger dan de lichamelijke. Aan de andere kant loopt de geestelijke verslaving natuurlijk wel via je hersenen, en aangezien hersenen in je lichaam zitten, zou je kunnen zeggen dat elke verslaving altijd lichamelijk is. We spreken van geestelijke verslaving, omdat we onderscheid maken tussen lichaam en geest. Hoe weet je of je verslaafd bent?

Bij verslaving denken mensen vaak aan drugs of alcohol of roken. Maar je kan ook verslaafd raken aan middelen die je niet zozeer in je lichaam stopt, zoals gokken of gamen. Ook aan seks kan je verslaafd raken. Ook zijn er mensen die zogenaamd koopziek zijn, en feitelijk zijn zij verslaafd aan het kopen van spullen. Eigenlijk kan je verslaafd raken aan alles wat je een prettig gevoel geeft. Als je verslaafd bent kan je niet meer stoppen met hetgeen je aan verslaafd bent. Als je ermee stopt krijg je ontwenningsverschijnselen. Een enorme drang om het toch weer te doen. Als je bezwijkt voor het verlangen, voel je je vaak kortdurend goed, daarna krijg je meestal weer spijt. Het is al snel een vicieuze cirkel: de wens om te stoppen, pogingen om te stoppen, bezwijken voor het verlangen en de poging weer opgeven en weer gebruiken of het weer doen; dan schuldgevoel over je gedrag. Veel verslaafden voelen zich daardoor gefaald. Het middel is je de baas, daarom ben je een slaaf van dat middel. Wat zijn de verschijnselen van een verslaving?

Verslaving herkennen

Bij een verslaving neemt een middel de controle over je leven over. Je hele leven gaat om dat middel draaien. Of je nou verslaafd bent aan roken, eten, alcohol, wiet, coke, of aan iets anders, zonder dat middel kan je niet meer goed functioneren. Als je stopt met het middel, kan je last krijgen van verschillende verschijnselen. Deze kunnen zowel lichamelijk als psychisch zijn:

  • trillen/beven (lichamelijk afkicken bijvoorbeeld bij verschillende soorten drugs of alcohol)
  • zweten (lichamelijk)
  • Slapeloosheid (lichamelijk en geestelijk)
  • concentratieproblemen (geestelijk)
  • somberheid (geestelijk)
  • raar gevoel in je hoofd (lichamelijk en geestelijk)
  • hevig verlangen naar het middel (geestelijk)
  • spierpijn (lichamelijk)
  • hartkloppingen (lichamelijk)
  • darmkrampen en diaree (lichamelijk)
  • hoofdpijn (lichamelijk)
  • kramp in de spieren (lichamelijk)
  • vermoeidheid en veel willen slapen (lichamelijk)
  • huilbuien en je labiel voelen (geestelijk)
  • chagrijnig en prikkelbaar en agressief gedrag (geestelijk)
  • eetaanvallen (geestelijk)
  • onrustig gedrag/nerveus en/of opgejaagd gevoel (geestelijk en lichamelijk)
  • Overige klachten

Wanneer ben je verslaafd?

Je bent verslaafd als je het middel steeds weer gebruikt, en als je je niet goed voelt als je het niet meer gebruiken mag/wilt. Je denkt er steeds aan, je voelt je zonder het middel niet gelukkig, je neigt naar terugvallen en het toch weer nemen of toch weer doen. Wie is de baas, jij of het middel? Steeds blijkt het middel sterker dan jouw wil. Dan weet je dat je verslaafd bent. Het kost je moeite om te stoppen.

Stoppen, hoe doe je dat?

Stoppen met je verslaving is meestal niet eenvoudig maar wel mogelijk. Van elke verslaving zijn mensen afgekickt, met succes en blijvend. Je kunt het stoppen het beste van te voren goed plannen. Wat is er nodig om te stoppen?

  • de wil om te stoppen
  • weten wat je te wachten staat als je stopt zodat je weet wat je wel en niet moet doen
  • de valkuilen (her)kennen en weten deze te hanteren en ze te vermijden
  • afleiding zoeken (continu aan het middel denken komt veel voor, maar het is zinloos en tijdverspilling, want je bent gestopt) Zoek dus afleiding.
  • hulp bij afkicken maakt de kans van slagen echt groter
  • wegblijven van mensen die nog gebruiken (keer de scene de rug toe). Dit kan gemengde gevoelens oproepen. Je moet immers vrienden en contacten en plaaten waar je graag kwam, loslaten. Bijvoorbeeld wegblijven uit de kroeg, de rookkamer of de koffieshop. Het is echter wel de enige weg om ervan af te blijven. Bij roken of alcohol kan je nog vragen van mensen om bij jou thuis niet te roken of te drinken, maar dan moet je wel zeker zijn dat ze zich daar aan houden. Op den duur kan je het roken van anderen wel goed verdragen. Je kunt bij afkicken van drugsgebruik echter niet meer omgaan met drugsgebruikers. De kans om terug te vallen is dan te groot.
  • vrienden en familie die je verslaving begrijpen en die zelf niet gebruiken, kunnen je tot steun zijn
  • eventueel hulpmiddelen via een arts

Roken of andere verslavingen

Natuurlijk is het makkelijker om alcohollisten uit de weg te gaan dan bijvoorbeeld rokers, maar als je stopt met roken is het ook belangrijk om een periode de rokers zoveel mogelijk te mijden. Het maakt het stoppen gewoon makkelijker. Je loopt grote kans om weer te gaan roken als je pas gestopt bent. Vooral als je uitgaat naar plaaten waar gerookt wordt, of als contact hebt met rokers. De gedachte 'eentje kan best' is de meest voorkomende valkuil. 'Eentje' kan helaas niet, die 'ene sigaret' is in 99% van de gevallen het begin van duizenden sigaretten daarna. Als je verslaafd bent aan cannabis of cocaine, kan je zowel lichamelijke als geestelijk ontwenningsverschijnselen krijgen. De lichamelijke afkickverschijnselen (die minder vaak voorkomen dan de geestelijke) bestaan uit slapeloosheid en prikkelbaarheid. Dit kan toch wel hardnekkig zijn, met name de slapeloosheid kan lang duren. Je kunt ook lang raar voelen in je hoofd houden, alsof je niet goed denken kan, en niet goed meer kan functioneren. Je kunt aan je arts een slaapmiddel vragen om beter te kunnen slapen. Voor elke verslaving geldt dat het makkelijker wordt om het vol te houden, naarmate je lang gestopt bent. De eerste weken/maanden zijn het moeilijkste. Een echte afgekickt verslaafde is misschien nog steeds verslaafd, maar het ziekelijke verlangen naar het middel is op den duur echt niet meer de hele dag aanwezig. Je hebt dan weer een normaal leven en je gebruikt niet meer. Je denkt niet meer de hele dag aan dat middel en je verlangt er alleen nog maar soms naar terug. Het ligt achter je. Blijf er bij weg. Hou dat in gedachten als je afkicken gaat. Het wordt makkelijker als je volhoudt. Je kunt er echt vanaf komen als je doorzet.