God schiep niet aarde en de hemelen

De eerste zin van de Bijbel klopt niet, volgens hoogleraar Ellen van Wolde van de Radboud Universiteit. God schiep niet de aarde en de hemel(en). „God schiep wel de mens en de dieren, maar niet de aarde zelf”, aldus Van Wolde die vrijdag (9 oktober 2009) haar oratie over dit onderwerp uitspreekt.

Volgens van Wolde wordt het werkwoord 'bara' al eeuwenlang vertaald met scheppen. Ten onrechte, vindt Van Wolde. Volgens haar is de vertaling 'scheiden' veel beter op haar plaats. In plaats van de eerste zin "In het begin schiep God de aarde en de hemel", wordt de juiste vertaling dan "In het begin scheidde God de aarde van de hemel(en)".

Hemel en aarde

Dit impliceert volgens de hoogleraar dat hemel en aarde er al waren voordat God ze uit elkaar haalde. God scheidde de reeds bestaande hemel van de aarde, het land van de zee, de zeemonsters van de vogels en het gekrioel op de grond (stelt Van Wolde in Trouw).
Volgens Van Wolde, lid van de Koninklijke Academie van Wetenschappen, menen Darwinisten, evolutionisten en creationisten allemaal dat het Bijbelboek Genesis beschrijft hoe God uit het niets de hemel en de aarde maakte. Ten onrechte, vindt Van Wolde.

Schepping

Volgens de christelijke traditie schiep God de aarde uit het niets. Maar volgens Van Wolde is het begin van de Bijbel niet het absolute begin in tijd, maar het begin van een handeling. In het begin was er volgens haar een enorme watermassa waarin monsters leefden, gehuld in duisternis. God kwam later en maakte de aarde leefbaar; hij scheidde het land van het water en bracht het licht in de duisternis.
Dit moet een stormvloed geven in de orthodox-christelijk traditie.

Darwin

Volgens van Wolde geeft de evolutieleer van Darwin ook geen bewijs voor het ontstaan van leven, maar alleen voor de ontwikkeling van leven. Darwin zelf was godsdienstig en heeft zelf ook nooit gesuggereerd dat het ontstaan van leven verklaard kan worden uit de evolutieleer.

Alex van Heusden

Theoloog Alex van Heusden, die meewerkte aan de in 2004 gepubliceerde nieuwe Nederlandse Bijbelvertaling, noemt de conclusie interessant, maar niet schokkend. "Mij verbaast het niet zo heel erg, het is niet zo verrassend en schokkend als het misschien wel over komt op de lezers. Ik vraag me af waarom dit voorpaginanieuws moet zijn."

"Ik heb het destijds gewoon met scheppen vertaald", zegt Van Heusden. Volgens hem kan op basis van Genesis niet beweerd worden dat iets uit niets is gecreƫerd. "Scheppen is orde aanbrengen in de chaos, alles op zijn plaats zetten, scheiden wat niet bij elkaar hoort. Niet dus zoals altijd beweerd wordt iets uit niets maken."

Hij zegt de theorie van Van Wolde te gaan bestuderen ("Dat doe je altijd"), maar ziet voorlopig geen reden om zijn vertaling aan te passen. "Vooralsnog hoeft dat niet wat mij betreft, maar ik zal het nader bekijken."

(Dit is een veranderde samenvatting van Artikelen uit de Volkskrant, Trouw, Brabants Dagblad)